Türkiye'de her 3 yetişkinden birinin yüksek tansiyonu (hipertansiyon) olduğu tahmin edilmektedir. Üstelik bu kişilerin önemli bir bölümü, hastalığından habersizdir. "Sessiz katil" olarak adlandırılan hipertansiyon; kalp krizi, inme ve böbrek yetmezliğinin başlıca tetikleyicileri arasındadır.
Hipertansiyon Nedir?
Kan basıncı, kalbin pompaladığı kanın damar duvarlarına uyguladığı basıncı ifade eder. Normal değer 120/80 mmHg olarak kabul edilir. 130/80 mmHg'nın üzerindeki değerler hipertansiyon belirtisi sayılır; 140/90 mmHg üzeri ise tedavi gerektiren yüksek tansiyon sınırıdır.
Neden Bu Kadar Yaygın?
- Tuz tüketimi: Türk mutfağında tuz kullanımı, WHO'nun önerdiği günlük 5 gram sınırının çok üzerindedir.
- Hareketsiz yaşam: Masa başı çalışma ve artan ekran süresi fiziksel aktiviteyi azaltmaktadır.
- Stres: Kronik stres hormonları kan damarlarını daraltarak basıncı yükseltir.
- Obezite: Fazla kilo, kalbin daha fazla çalışmasını zorunlu kılar.
İlaç Tedavisinde Bilinmesi Gerekenler
2023 Avrupa Hipertansiyon Derneği (ESH) rehberine göre hipertansiyon tedavisi kişiye özel olmak zorundadır. Genel olarak şu ilaç grupları kullanılmaktadır:
- ACE İnhibitörleri / ARB'ler — Damar duvarlarını gevşeterek kan basıncını düşürür. Diyabetik hastalarda özellikle tercih edilir.
- Kalsiyum Kanal Blokörleri — Damar kasılmasını önler; özellikle yaşlı hastalarda etkilidir.
- Diüretikler (İdrar söktürücüler) — Vücuttaki fazla sıvıyı atarak kalbin yükünü azaltır.
- Beta Blokerler — Kalp hızını yavaşlatır, özellikle eşlik eden kalp hastalığında kullanılır.
Yaşam Tarzı Değişikliği Şart
İlaç tedavisinin yanında yapılan yaşam tarzı değişiklikleri, sistolik kan basıncını 10-15 mmHg aşağı çekebilir. Bu aşağıdaki adımları içerir:
- Günlük tuz tüketimini 5 gramın altına indirin (yemeklere tuz eklemekten kaçının).
- Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz (yürüyüş, bisiklet) yapın.
- DASH (Diyetle Hipertansiyonu Durdurma) diyetini uygulayın: bol sebze, meyve, az yağlı süt ürünleri.
- Alkol tüketimini sınırlayın; sigarayı kesinlikle bırakın.
- Gece en az 7 saat uyku uyuyun.
Eczanede Tansiyon Ölçümü
Düzenli kontrol için yalnızca doktor ziyaretine bağımlı kalmanıza gerek yok. Uşak'taki nöbetçi eczaneler de dahil olmak üzere pek çok eczane, ücretsiz tansiyon ölçümü hizmeti sunmaktadır. Sabah uyanışından 30 dakika sonra, dinlenmiş haldeyken ölçülen değerler en güvenilir sonuçları verir.
Tansiyon değerlerinizi düzenli aralıklarla not alın ve doktor ziyaretlerinizde bu kayıtları gösterin. Erken teşhis ve düzenli tedavi, hipertansiyonun neden olduğu komplikasyonları büyük ölçüde önleyebilir.